FIFA ASEAN Cup 2026, giải đấu được kỳ vọng sẽ nâng tầm bóng đá Đông Nam Á, đang đi đến hồi kết với nhiều dấu hỏi lớn về tính bền vững. Mặc dù được FIFA tổ chức trong khuôn khổ lịch thi đấu quốc tế, giải đấu này đã bộc lộ nhiều điểm yếu về sức hút thương mại, sự cạnh tranh từ các giải đấu hiện có và thậm chí là nguy cơ bị khai tử chỉ sau mùa giải đầu tiên.
Các điểm chính
- FIFA ASEAN Cup 2026 là giải đấu đầu tiên do FIFA tổ chức dành cho các đội tuyển quốc gia nam ở Đông Nam Á và các đội khách mời.
- Giải đấu đối mặt với tình trạng thiếu sức hút thương mại nghiêm trọng, thể hiện qua việc ít đài truyền hình mua bản quyền và sân vận động vắng khán giả.
- Sự cạnh tranh từ AFF Championship và AFC Nations League đang đe dọa vị thế của FIFA ASEAN Cup.
- Nhiều chuyên gia bóng đá đã bày tỏ lo ngại về tính khả thi và logic tài chính của giải đấu này.
- Tương lai của FIFA ASEAN Cup 2026 phụ thuộc vào các cuộc thảo luận giữa FIFA, AFC và các liên đoàn thành viên.
Sức hút thương mại yếu kém và những hệ lụy
Một trong những vấn đề lớn nhất mà FIFA ASEAN Cup 2026 phải đối mặt là sự thiếu hụt sức hút thương mại. Ngay cả trước khi giải đấu bắt đầu, nhiều đài truyền hình ở các quốc gia có nền bóng đá phát triển trong khu vực như Việt Nam và Thái Lan đã không đạt được thỏa thuận bản quyền phát sóng. Điều này dấy lên lo ngại rằng người hâm mộ sẽ khó tiếp cận các trận đấu, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu và mức độ phổ biến của giải.
Giá bản quyền phát sóng được FIFA đưa ra là 3 triệu USD, một con số mà nhiều chuyên gia đánh giá là quá cao. Đặc biệt, khi xét đến việc các đội tuyển quốc gia tham dự phần lớn nằm ngoài top 90 thế giới, mức giá này trở nên thiếu thực tế. Hậu quả là chỉ có các đài truyền hình từ hai quốc gia trong khu vực ASEAN (bao gồm đồng chủ nhà Indonesia) và hai quốc gia ngoài ASEAN (bao gồm đồng chủ nhà Hồng Kông) mua bản quyền phát sóng.
Sự thiếu hụt doanh thu này đã buộc FIFA phải cắt giảm 35% tiền thưởng ngay trước khi giải đấu khởi tranh, một động thái gây thất vọng cho các đội tham dự.
Trên các sân vận động, tình trạng khán đài trống vắng là hình ảnh thường thấy, trừ những trận đấu có đội chủ nhà. Điều này cho thấy giải đấu chưa thực sự tạo được tiếng vang và thu hút được sự quan tâm rộng rãi từ công chúng. Chất lượng phát sóng cũng bị chỉ trích nặng nề, càng làm giảm trải nghiệm của những người hâm mộ có cơ hội theo dõi giải đấu.
Cuộc chiến giành ảnh hưởng: AFC Nations League và AFF Championship
FIFA ASEAN Cup 2026 không chỉ gặp khó khăn về mặt thương mại mà còn phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các giải đấu khác trong khu vực. Điều đáng chú ý là FIFA đã công bố giải đấu này một cách đơn phương, khiến Liên đoàn Bóng đá Đông Nam Á (AFF) được cho là không hề hay biết về kế hoạch tổ chức một giải đấu thứ hai dành cho nam ở Đông Nam Á trước khi có thông báo chính thức.
Giải vô địch AFF (AFF Championship), còn được biết đến với tên gọi Tiger Cup hoặc Suzuki Cup, đã là giải đấu bóng đá hàng đầu của Đông Nam Á do AFF tổ chức từ năm 1996. Giải đấu này thường diễn ra ngoài các cửa sổ thi đấu quốc tế của FIFA, cho phép các câu lạc bộ không bắt buộc phải nhả cầu thủ. Điều này tạo ra một sự linh hoạt nhất định và có thể là lợi thế so với FIFA ASEAN Cup, vốn yêu cầu các câu lạc bộ phải nhả cầu thủ theo lịch FIFA.
Bên cạnh đó, AFC Nations League đang được lên kế hoạch tổ chức giữa Asian Cup và FIFA World Cup. Giải đấu này dự kiến sẽ chia các đội tuyển quốc gia châu Á thành các hạng đấu dựa trên thứ hạng FIFA của họ, tương tự như UEFA Nations League. Sự xuất hiện của AFC Nations League có thể sẽ tạo thêm một áp lực lớn lên FIFA ASEAN Cup, khi các đội tuyển quốc gia có thể phải lựa chọn ưu tiên tham gia giải đấu nào.
Việc Ấn Độ rút khỏi FIFA ASEAN Cup 2026 để ưu tiên trận giao hữu với Brazil là một minh chứng rõ ràng cho thấy các đội có thể ưu tiên các trận đấu khác hơn.
Nguy cơ bị khai tử và những câu hỏi về tính khả thi
Với những vấn đề đã nêu, nguy cơ FIFA ASEAN Cup 2026 bị khai tử sau mùa giải đầu tiên là hoàn toàn có thật. Tổng thư ký FIFA Mattias Grafström đã phát biểu rằng giải đấu này có thể sẽ trở lại sau 4 năm nữa, nhưng điều đó còn tùy thuộc vào các cuộc thảo luận giữa FIFA, AFC và các liên đoàn thành viên. Điều này cho thấy tương lai của giải đấu vẫn còn rất bấp bênh.
Một số chuyên gia bóng đá đã đặt câu hỏi về tính khả thi và logic tài chính của FIFA ASEAN Cup, cho rằng đây có thể là sự lãng phí nguồn lực cho các liên đoàn khu vực. Giải đấu bị coi là một “thất bại thảm hại” và là một trong những dự án không thành công của FIFA và Chủ tịch Infantino, tương tự như FIFA Confederations Cup, Club World Cup, FIFA Intercontinental Cup và FIFA Arab Cup.
Việc mời các đội khách như Hồng Kông, Trung Quốc, Bangladesh và Pakistan (thay thế Ấn Độ và Trung Quốc đã rút lui) cũng bị chỉ trích. Những đội này không nằm trong khu vực địa lý ASEAN và có thứ hạng thấp, cho thấy FIFA có thể đang nhắm đến các thị trường đông dân để kiếm tiền hơn là tập trung vào chất lượng bóng đá khu vực. Thậm chí, một số đội ở Division 1 đã sử dụng đội hình B, làm giảm thêm tính cạnh tranh và sức hấp dẫn của giải đấu.
Tương lai nào cho bóng đá khu vực?
FIFA ASEAN Cup 2026 đã kết thúc với nhiều tranh cãi và đặt ra những câu hỏi lớn về tương lai của bóng đá khu vực. Liệu FIFA có thể giải quyết các vấn đề về bản quyền phát sóng, thu hút khán giả và tạo ra một giải đấu thực sự hấp dẫn? Vai trò của AFC Nations League trong tương lai của bóng đá châu Á nói chung và Đông Nam Á nói riêng sẽ như thế nào? Quan trọng hơn, các liên đoàn thành viên ASEAN có thực sự ủng hộ giải đấu này hay họ đang bị FIFA áp đặt?
Những câu hỏi này cần được trả lời rõ ràng để đảm bảo sự phát triển bền vững của bóng đá khu vực, tránh lãng phí nguồn lực và thời gian vào những dự án thiếu hiệu quả.
